CÁCH lựa chọn doanh nghiệp đầu tư tích sản
Công thức lựa chọn doanh nghiệp đầu tư tích sản là gì?
Các nhà đầu tư mới thường gặp rất nhiều khó khăn khi lựa chọn doanh nghiệp đầu tư tích sản. Trong lịch sử, các doanh nghiệp có nội tại khỏe và liên tục tăng trưởng đã mang về lợi nhuận kết xù cho các nhà đầu tư tích sản.
Phải chăng trên đời có cái gọi là công thức lựa chọn doanh nghiệp đầu tư tích sản. Đặc biệt là trong lĩnh vực đầu tư chứng khoán – một lĩnh vực đầy tính ngẫu nhiên và nhiều biến số. Nếu ngược dòng thời gian để tìm hiểu lại lịch sử của giới đầu tư, bạn sẽ biết được rằng công thức này là có tồn tại.
Điểm khởi đầu của công thức này, chính là Câu chuyện đầu tư của Warren Buffett và Charles Munger, hai nhà đầu tư huyền thoại của thế giới.
Người ta kể lại rằng, Charles Munger chính là người đã dẫn dắt Warren Buffett tìm đến các triết lý về Đầu tư tăng trưởng của Phillip Fisher. Sau này, cả hai đã tiếp nhận khái niệm Nhà đầu tư bốn chiều và không ngừng áp dụng công thức này để gặt hái rất nhiều thương vụ thành công cho đến ngày nay.
Thế nhưng, cả Warren Buffett và Charles Munger đều không không phải là người truyền bá rộng rãi công thức này. Mà chính là Phil Town, thông qua cuốn sách “Rule #1 – Quy tắc số 1” của ông.
Rất nhiều người tin rằng Phil Town đã có cơ hội trực tiếp học hỏi từ hai nhà đầu tư vĩ đại trên. Ông đã tổng hợp kiến thức thành một phương pháp gọi là Quy tắc số 1. Tên gọi này cũng được lấy từ câu nói nổi tiếng thế giới của Warren Buffett, chính là: “Thứ nhất, không được để mất tiền, thứ hai không quên quy tắc thứ nhất.”
Áp dụng quy tắc số 1 để lựa chọn doanh nghiệp đầu tư tích sản
Cách lựa chọn doanh nghiệp đầu tư tích sản tốt nhất cũng chính là phương pháp trong cuốn sách Quy tắc số 1 của Phil Town:
Theo nghĩa đen, Quy tắc số 1 nghĩa là “Đừng Để Mất Tiền”, nhưng trên thực tế ý nghĩa của nó lại là hãy đầu tư thật chắc chắn. Sự chắc chắn sẽ có được bằng cách: mua cổ phiếu của một công ty tuyệt vời với mức giá hấp dẫn. Bạn hãy ghi nhớ điều sau: Bạn sẽ kiếm được tiền khi mua cổ phiếu của một công ty tuyệt vời với mức giá hấp dẫn.
Lựa chọn doanh nghiệp đầu tư tích sản theo quy tắc số 1
Ý nghĩa – Meaning
Meaning cũng có nghĩa bạn có thể hiểu được các mảng kinh doanh của doanh nghiệp. Có thể đối với những người khác thì ngành kinh doanh này có vẻ phức tạp, nhưng bạn lại có thể hiểu được nó một cách dễ dàng, thậm chí có những hiểu biết sâu sắc (Insight) về ngành nghề/lĩnh vực kinh doanh này.
Điều này khác hẳn so với việc bạn tiếp cận doanh nghiệp “phương pháp phân tích Top – Down” (Bạn có thể search từ khóa này để tìm hiểu thêm nhé). Các nhà gia phân tích theo phương pháp Top – Down thường tiếp cận theo một quy trình đánh giá dữ liệu tổng hợp từ: Vĩ mô -> Ngành thuận lợi -> Doanh nghiệp vượt trội -> Cơ hội đầu tư.
Bạn không cần phải sử dụng một quy trình phức tạp như vậy. Bởi vì, mục tiêu của bạn là mua và sở hữu một doanh nghiệp tuyệt vời đối với bạn trong dài hạn. Nên phần lớn các số liệu theo Top – Down sẽ không có nhiều ý nghĩa khi lựa chọn doanh nghiệp đầu tư tích sản, hoặc số liệu này chủ yếu chỉ phản ánh quá khứ mà không thể hiện triển vọng đầu tư dài hạn.
Chính vì vậy, bạn có thể sử dụng “phương pháp phân tích Bottom – Up“. Áp dụng phương pháp này có nghĩa là bạn chỉ cần tập trung vào cơ hội đầu tư đối với một doanh nghiệp cụ thể và hiểu rõ về môi trường kinh doanh xoay quanh chính doanh nghiệp ấy.
Dùng phương pháp phân tích Bottom Up để hiểu Ý nghĩa - Meaning
Bước 1: Tìm hiểu danh sách phân loại nhóm ngành theo tiêu chuẩn ICB (Industry Classification Benchmark) do FTSE Group và DowJone xây dựng. Nó sẽ bao gồm danh sách đầy đủ từng ngành nghề cụ thể phân loại theo 4 cấp bậc. Các số liệu tổng hợp chuyên nghiệp hiện tại chủ yếu sẽ được công bố theo ICB level 2 trở lên.
Bước 2: Sử dụng mô hình vòng tròn (đam mê, tiền bạc, tài năng) để xác định những thứ có ý nghĩa với bạn. Đó là những thứ có thể hội tụ đủ ba yếu tố: (1) bạn có đam mê thích tìm hiểu về nó, (2) bạn có tài năng hoặc am hiểu sâu về lĩnh vực ấy (3) nó có thể là một công việc hoặc mảng kinh doanh đang giúp bạn kiếm được tiền từ khả năng của mình.
Bước 3: So sánh những thứ mà bạn vừa xác định được ở Bước 2 xem nó có liên quan đến các nhóm ngành theo ICB. Việc tìm được sự liên quan mật thiết đến ngành nghề chi tiết cấp 4 sẽ giúp bạn tiết kiệm khá nhiều thời gian xử lý số liệu ở bước sau.
Bước 4: Sử dụng một bộ lọc có đủ các chỉ số tài chính về hiệu quả hoạt động (bao gồm ROE, ROA, ROIC) của các công ty trong cùng ngành mà bạn xác định được. Có ba cách để bạn có thể tìm được các chỉ số này. Trong đó, cách số #1 là nhanh nhất nhưng bạn sẽ phải trả phí, còn hai cách còn lại sẽ khiến mất nhiều thời gian hơn và miễn phí.
- Cách 1: Sử dụng các nền tảng phân tích chuyên nghiệp như Fiintrade, Algo Platform, Wichart…
- Cách 2: Tìm kiếm dữ liệu trong các báo cáo phân tích của các Công ty chứng khoán như: Báo cáo chiến lược, Báo cáo phân tích ngành, Báo cáo phân tích doanh nghiệp,…bạn có thể tìm được tại website Người đồng hành – Mục Báo cáo phân tích.
- Cách 3: Tự làm bảng Excel và copy số liệu từ các trang cung cấp dữ liệu miễn phí như: Cafef, vietstock, stockbiz,… Hoặc tự tạo sẵn 1 file Excel và nhập trữ liệu từ các Báo cáo tài chính theo định kỳ.
Tại bước này, bạn cũng có thể tổng hợp được bảng dữ liệu các chỉ số quan trọng của toàn bộ các công ty cùng ngành. Bao gồm: Vốn hóa, ROE, ROA, ROIC, P/E, P/B, tăng trưởng EPS, tăng trưởng BVPS,…
Sau đó, bạn sẽ tiến hành sắp xếp theo thứ tự từ trên xuống dưới theo thứ tự về hiệu quả hoạt động, đối ứng với 3 chỉ số quan trọng là ROE, ROA và ROIC. Tiếp đến, bạn có thể chọn từ ra Top 3 doanh nghiệp có hiệu quả các chỉ số tài chính tốt nhất để tiến hành bước phân tích tiếp theo.
Lưu ý: Bạn cần hiểu rõ ý nghĩa của các chỉ số tài chính quan trọng khi thực hiện thao tác xếp hạng. Riêng đối với một số nhóm ngành đặc thù như: ngân hàng, chứng khoán, bất động sản, bảo hiểm,… bạn cần tổng hợp được các chỉ số bóc tách sâu hơn vào chất lượng tài sản của các nhóm này.
Bước 5: Truy cập Website của công ty để tìm hiểu sâu hơn về các sản phẩm họ đang kinh doanh. Đọc báo cáo thường niên trong vòng ít nhất 5 năm gần nhất để tìm hiểu kỹ càng về doanh nghiệp. Đọc các báo cáo tài chính của ít nhất 4 quý và 5 năm gần nhất để tìm hiểu toàn bộ quá trình hoạt động của doanh nghiệp.
Tại bước này, bạn có thể sử dụng các nền tảng phân tích mà tôi chia sẻ ở trên hoặc tự xây dựng một hệ thống dữ liệu chi tiết về doanh nghiệp. Bao gồm các dữ liệu tài chính quan trọng nhất của doanh nghiệp theo từng quý và từng năm. Để có một cái nhìn toàn diện về bức tranh tài chính của doanh nghiệp, bạn có thể sử dụng các biểu đồ để nhìn rõ các biến động dựa trên các dữ liệu mà bạn đã thu thập được.
Bước 6: Theo dõi và cập nhật dữ liệu định kỳ báo cáo tài chính hàng quý và báo cáo tài chính hàng năm. Ban đầu, có thể bạn sẽ mất khá nhiều thời gian để thực hiện được các bước ở trên. Tuy nhiên, sau một thời gian tổng hợp thông tin một cách bài bản. Bạn chỉ cần mất vài phút là có thể cập nhật được toàn bộ tình hình hoạt động của doanh nghiệp. Đây là một công việc định kỳ mà tôi thường làm.
Như vậy, dựa trên sáu bước trên, bạn hoàn toàn có thể hiểu rõ về các doanh nghiệp mà bạn quan tâm. Hãy nhẫn nại, đừng vội vàng bỏ sót bất kỳ chi tiết nào. Nó sẽ giúp bạn cải thiện đáng kể hiểu biết sâu sắc của bạn về các doanh nghiệp.
Lợi thế cạnh tranh - Moat
Doanh nghiệp có “hào bao quanh” rộng, hay là lợi thế cạnh tranh mạnh. Giống như các pháo đài, một số công ty có thể dễ dàng bị các đối thủ cạnh tranh cướp bóc tấn công, trong khi các công ty khác thuộc loại hầu như không thể chiếm được. Nếu một công ty dễ dàng bị xâm nhập thì có thể công ty đó không có lợi thế cạnh tranh.
Ngược lại, nếu như khó xâm nhập và thành công trên thị trường thì có thể công ty đó có lợi thế cạnh tranh lớn. Một công ty có lợi thế cạnh tranh mạnh nghĩa là công ty ấy có thể gia tăng một loạt các lực lượng có thể mở rộng thêm hào bao quanh công ty. Chúng ta sẽ cân nhắc trên hai khía cạnh: định tính và định lượng.
Về định tính sẽ bao gồm 5 loại sau: (1) Thương hiệu/ nhãn hiệu; (2) Phí sử dụng; (3) Lợi thế kinh tế nhờ quy mô; (Tài sản vô hình độc nhất vô nhị; (5) Sức đề kháng đối với sản phẩm thay thế.
Lợi thế cạnh tranh | mô tả | Doanh nghiệp tiêu biểu |
|---|---|---|
Nhãn hiệu /thương hiệu | Bản sắc thương hiệu mạnh là một loại sản phẩm mà bạn sẵn lòng chi nhiều tiền hơn để mua vì bạn tin tưởng nó. | Thế giới di động, Hòa Phát, Apple, PNJ, Vinhomes,... |
Phí sử dụng: | Là dạng công ty thể hiện được sự độc quyền hoặc gần như độc quyền khống chế thị trường. Giống như việc bạn muốn sử dụng nước sạch thì bạn phải trả phí cho công ty cung cấp nước sạch tại nơi đó. | Viettel Contruction, GAS, BWE, Gemadept, Cảng Hải An, ACV,... |
Lợi thế kinh tế nhờ quy mô: | Tức là khả năng cung cấp một lượng lớn hàng hóa hoặc dịch vụ với giá rẻ. | Petrolimex, Thế giới di động, Hòa Phát, Masan, Vietel post, Vingroup, Vietcombank, Vietinbank,... |
Tài sản vô hình độc nhất vô nhị: | Đó chính là các công thức bí mật, bằng sáng chế khiến cho các công ty khác rất khó cạnh tranh. | Traphaco, Pymephaco, Đông Hải Bến Tre, Dược Hậu Giang,... |
Sức đề kháng đối với các sản phẩm thay thế: | Sản phẩm của công ty đã trở thành một phần trong cuộc sống của bạn và việc chuyển đổi chỉ mang lại phiền phức. | Techcombank, VP Bank, Internet FPT, |
Bạn nên lựa chọn doanh nghiệp sở hữu một hoặc nhiều lợi thế cạnh tranh trên, chúng sẽ sẽ thể hiện qua 5 chỉ số tài chính quan trọng và tỷ lệ nợ, đây là cách để bạn phân tích định lượng các con số. Các chỉ số được trình bày như dưới đây:
Chỉ số | Tiêu chí đánh giá |
|---|---|
Tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư (ROIC) | Lớn hơn hoặc bằng 10% mỗi năm trong 5 - 10 năm liên tục |
Tỷ lệ tăng trưởng doanh thu | Lớn hơn hoặc bằng 10% mỗi năm trong 5 - 10 năm liên tục |
Tỷ lệ tăng trưởng của lợi nhuận | Lớn hơn hoặc bằng 10% mỗi năm trong 5 - 10 năm liên tục |
Tỷ lệ tăng trưởng giá trị sổ sách | Lớn hơn hoặc bằng 10% mỗi năm trong 5 - 10 năm liên tục |
Tỷ lệ tăng trưởng dòng tiền từ hoạt động kinh doanh | Lớn hơn hoặc bằng 10% mỗi năm trong 5 - 10 năm liên tục |
Cuối cùng là nợ, công ty không mắc nợ sẽ là lý tưởng. Nhưng nếu có, tỷ lệ nợ phải vừa phải và không để nợ lớn hơn lợi nhuận trong 3 năm.
NHẬN BẢN TIN đầu tư tích sản
Ban quản lý doanh nghiệp – Management
Một công ty được dẫn dắt bởi ban lãnh đạo thường xuyên làm điều sai trái sẽ khó có khả năng phát triển lâu dài. Chúng ta đã chứng kiến rõ nhất điều này trong năm 2022, khi một số người điều hành trực tiếp của các công ty bị bắt do sai phạm quá lớn.
Khi lựa chọn doanh nghiệp đầu tư tích sản, bạn cần đảm bảo rằng công ty đó được dẫn dắt bởi những người có tài năng và sự chính trực. Trên thế giới đã có quá nhiều công ty bị gãy ngang do quản lý không trung thực hoặc năng lực quá kém.
Hãy dành thời gian của bạn để nghiên cứu những người đang lãnh đạo trong công ty và đảm bảo rằng họ có thành tích về sự chính trực và thành công với các quyết định trước đó của họ. Một cách rất tốt để nghiên cứu trước khi lựa chọn doanh nghiệp đầu tư tích sản là bạn sẽ đọc các báo cáo thường niên. Nó có chứa thư gửi cổ đông từ chủ tịch Hội đồng quản trị, các báo cáo từ ban quản trị, báo cáo từ ban điều hành.
Bạn có thể đọc thêm biên bản họp đại hội cổ đông thường niên để xem cách ban điều hành trả lời các câu hỏi chất vấn từ cổ đông. Hoặc bạn hãy tham dự trực tiếp buổi họp cổ đông thường niên để nghe và đặt câu hỏi. Từ đó, bạn có thể đánh giá năng lực của và sự chính trực của ban quản lý doanh nghiệp.
Ngoài ra, bạn cũng nên để ý xem lịch sử giao dịch cổ phiếu của cổ đông lớn và các người nội bộ. Để xem liệu họ có cố tình lợi dụng các thông tin nội bộ thực hiện các giao dịch nhằm thu lợi cho bản thân. Đây là một dữ liệu quan trọng mà bạn cần chú ý.
Biên độ an toàn – Margin of Safety
Đây chính là chữ M thứ tư trong công thức lựa chọn doanh nghiệp đầu tư tích sản. Tôi đã đọc được khái niệm “Biên an toàn” từ cuốn sách đầu dạy đầu tư đầu tiên mà tôi biết đến vào năm 2012. Nó là cuốn sách Nhà đầu tư thông minh của giáo sư Benjamin Graham. Kể từ đó, triết lý Biên an toàn của giáo sư Braham luôn tồn tại trong mỗi cổ phiếu mà tôi lựa chọn.
Biên an toàn nói về một mức chênh lệch về giá thị trường (market price) khi mua vào một mã chứng khoán so với giá trị nội tại (Intrinsic value) hay còn gọi là giá trị thực của cổ phiếu. Khi giá thị trường thấp hơn giá trị nội tại của cổ phiếu, khoảng chênh lệch này có thể xem là một món hời trong thương vụ đầu tư này.
Một tư tưởng rất hay mà chúng ta có thể tiếp thu từ Phil Town chính là lời khuyên của ông đối với chữ M thứ tư này chính là: “Bạn nên mua vào các công ty khi giá thị trường xấp xỉ 50% giá trị”.
Tất nhiên, để xác định được biên an toàn cũng không phải là một điều dễ dàng dành cho bạn. Nó đòi hỏi bạn phải định giá đúng giá trị thực của công ty.
Ngày nay, do mức độ phổ biến rộng rãi của lý thuyết đầu tư giá trị nên bộ môn định giá cổ phiếu đã được phát triển rất xa so với nhiều năm trước. Vì vậy, đối với các mô hình kinh doanh khác nhau thì cách định giá của cũng khác nhau. Do đó, bạn phải tìm hiểu đúng phương pháp để áp dụng khi định giá một công ty.
Tổng kết
Nhìn chung, để lựa chọn doanh nghiệp đầu tư tích sản hoàn hảo là quá khó, hoặc nó chẳng bao giờ xuất hiện. Chưa kể, số lượng doanh nghiệp mà bạn có thể hiểu rõ giá trị của bắt đầu chiến lược mua tích trữ cổ phiếu cũng sẽ không nhiều. Cho nên, một khi tìm ra đúng doanh nghiệp thì việc xác định khi nào nên mua vào cổ phiếu tích sản là một việc dễ dàng: Bạn chỉ cần đợi và mua tích sản cổ phiếu dần khi giá cả hạ xuống.
Mặc dù vậy, tôi nghĩ rằng bạn có thể sẽ gặp một vài khó khăn trong việc định giá doanh nghiệp và lên kế hoạch cho việc mua cổ phiếu tích sản. Vì vậy, tôi sẽ cố gắng chia sẻ cho bạn kỹ hơn các kỹ năng cần thiết để nắm bắt cơ hội mua tích sản thông qua các Blog và Vlog của tôi. Ngoài ra, bạn cũng có thể đăng ký bản tin tư vấn để nhận được phần định giá hoặc các quan điểm đầu tư của tôi đối với một số cổ phiếu mà tôi đánh giá cao.
