THIÊN KIẾN LẠC QUAN
Thiên kiến lạc quan là gì?
Thiên kiến lạc quan (lạc quan phi thực tế hay lạc quan so sánh) về cơ bản là một niềm tin tồn tại sẵn trong mỗi người, cho rằng khả năng chúng ta trải qua những sự kiện tiêu cực là rất thấp trong khi tin rằng xác suất mọi thứ diễn ra thuận lợi sẽ cao hơn so với dự kiến. – Wikipedia
– – –
“Có hai loại người dự báo: những người không biết và những người không biết rằng họ không biết” – John Kenneth Galbraith
Mấy năm gần đây, cứ cách một quãng thời gian, lại có thêm Nhà đầu tư đặt cho chúng tôi và những người làm Quản lý tài sản một số câu hỏi, liên quan đến các sự kiện chính trị. Đa số đều là cùng câu hỏi dạng như: “Thông tin thay đổi về chính trị thượng tầng lần này, thị trường có rủi ro sập không? Nó có ảnh hưởng đến danh mục của mình không…?”
Nói thật là gia đình tôi và chính trị không có quan hệ gì với nhau cả. Bản thân tôi chỉ đơn thuần là một người đã hoàn thành 3 môn học: Chủ nghĩa Mác-Le Nin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và Đường lối CM của Đảng CSVN…thời đại học. Vì vậy, tôi tự nhận là mình chẳng biết gì về chính trị. Và điều mà tôi có thể làm được trong trường hợp này là lắng nghe mọi người xung quanh mình… Đặc biệt là những người trông có vẻ như anh ta rất rành về chính trị.
Sau đó, tôi đã nghe rất nhiều quan điểm của nhiều người khác nhau. Hầu như không một ai là chuyên gia về chính trị cả và họ không hơn gì một người có trí thông minh trung bình nhưng đã đọc đầy đủ các bản tin vào buổi sáng.
Khi đó, rất nhiều người trong số họ đã đưa ra quan điểm rất lạc quan với các sự kiện. Và họ đã thực sự lạc quan ngay cả khi thị trường cứ rớt liên tục. Mãi cho đến khi tất cả các chuyên gia đều đồng thuận rằng, thị trường đã bị bán tháo quá đà và quay đầu trở lại. Lúc này, một vài người mới nhận thấy rằng, họ đã rơi vào cái gọi là “Thiên kiến lạc quan”.
Xét về mặt ngoại suy thì có 2 nguyên nhân dẫn đến sự lạc quan: (1) Chúng ta không biết điều gì sẽ xảy ra và (2) chúng ta không biết thị trường sẽ phản ứng như thế nào với những gì xảy ra thế nào? Nói chung, sự ảo tưởng về kiến thức của bản thân là nguyên nhân khiến cho mọi người dễ rơi vào Thiên kiến lạc quan.
Khi xét về mặt nội suy, các chuyên gia này đã quá chủ quan trong các trường hợp trên. Nguyên nhân chủ yếu do mọi người đều đang nắm giữ cổ phiếu trong danh mục của mình với tỷ trọng quá lớn.
Nó giống như Meme của cộng đồng chứng khoán Online dùng để trích dẫn câu nói của một chị bán rau bắt đáy NVL giá 25 từng nói: “Đông mà sợ gì, có chết thì chết hết, có gì đâu mà sợ…”
Và trong các trường hợp trên, tôi cũng là một thành phần tương đối lạc quan trong đó. Khi bạn đã đi nghe quá nhiều người có góc nhìn lạc quan, thì bạn sẽ rất khó nghĩ đến góc nhìn tiêu cực… nó chính là thiên kiến xác nhận của con người.
Sự lạc quan này đã khiến một số nhà đầu tư của tôi rơi vào những hoàn cảnh rất éo le. Vài người trong đó có thời điểm phải ngấp nghé ở ngưỡng call margin khi thị trường lau sàn hàng loạt. Một số trường hợp khác thì lại Mua vào quá sớm. Y như rằng, mình vừa mua vào tại vùng giá đã đinh ninh là giá tốt. Thì ngay lập tức lại có giá tốt hơn hẳn để mua vào sau đó…
Tất nhiên, cũng có một số nhà đầu tư đã tận dụng tốt những cơ hội xuất hiện. Họ đã săn được rất nhiều cơ hội đầu tư giá hời. Nhìn chung, sự khác biệt của nhóm này là họ luôn có một sự thận trọng trong tính cách, hoặc có thể là do tố chất thận trọng trong bản năng của họ đã được rèn luyện thật tốt khi làm kinh doanh.
Tóm lại, những người thận trọng ít khi mắc phải Thiên kiến lạc quan. Nhờ vậy, Nhóm người này có khả năng rất mạnh mẽ trong việc săn lùng cổ phiếu tốt với giá hời.
Cảm ơn bạn đã dành thời gian đọc bài viết này. Hy vọng nội dung bài viết kỳ này của tác giả sẽ giúp bạn có thêm những kiến thức hữu ích và gặt hái thành công.
By Author,
Ngô Thanh Trà
